Het Autonieuws

Achtergrond: de CVT

Posted on 08. Dec, 2009 by Niels van der Weiden in Achtergrond

Een belangrijke naam uit de Nederlandse automobielhistorie verdwijnt: Van Doorne’s Transmissie in Tilburg draagt nu de naam van zijn eigenaar Bosch. Daarom een duik in het bekendste product van VDT, de continu variabele transmissie.

Als DAF-president Hub van Doorne in 1965 zijn pensioen aanvaardt, laat hij zijn geesteskind (de compacte auto met automatische transmissie) niet in de steek. In zijn overvloedige vrije tijd werkt hij door aan een opvolger van de beroemde variomatic, de continu variabele transmissie met rubberen aandrijfriemen. Van Doornes voorkeur gaat uit naar een transmissie van gelijke opzet, maar dan met een riem van staal. Het leidt tot de ‘Deurnomatic’, waarvoor in 1970 patent wordt aangevraagd, en later tot de Transmatic, de directe voorloper van de CVT zoals die nu in diverse auto’s wordt gebouwd.

De continu variabele transmissie heeft net als een gewone transmissie een lage en een hoge overbrenging. Daartussen is echter alles mogelijk. De riem zit geklemd tussen twee sets poelies. Doordat de primaire set poelies ‘sluit’ beweegt de riem daar omhoog, en trekt hij de secundaire set uit elkaar omdat de riem immers een vaste afmeting heeft. Daardoor ontstaat een hogere ‘versnelling’. Bij de aloude variomatic van DAF zijn de riemen van versterkt rubber, net als tegenwoordig op scooters wordt gebruikt. Omdat het rubber uitrekt, is vervanging op den duur noodzakelijk. De Transmatic, de CVT van nu, heeft een riem van ijzeren schakeltjes en kent dat probleem niet. Het ontwerp is bovendien veel compacter dan de enorme variomatic.

De duwband-CVT 'Transmatic' kwam te laat voor de Volvo 343

Om de Transmatic te ontwikkelen en te verkopen, wordt in 1972 in Tilburg het nieuwe bedrijf Van Doorne’s Transmissies opgericht. Het kost echter veel tijd en moeite om tot een betrouwbare versnellingsbak te komen; de Simca waarin de CVT getest wordt, valt regelmatig stil. Volvo toont al snel interesse in de Transmatic, want de introductie van de door DAF ontwikkelde Volvo 343 is aanstaande en de Zweedse fabrikant wil die auto alleen met een automaat aanbieden. De nieuwe CVT is echter niet op tijd klaar, en de 343 marcheert noodgedwongen voort met de oude variomatic. Prototypes van de eerste Transmatics zijn nu in het DAF Museum te zien.

De Fiat Uno is een van de eerste auto's met een duwband-CVT van Van Doorne

Van Doorne’s Transmissie, kortweg VDT, begint in 1985 met de productie van zijn duwband-CVT. De eerste afnemers zijn Fiat (voor de Uno Selecta) en Ford (Fiesta CTX); inmiddels is het aantal afnemers zo groot dat er bij VDT jaarlijks twee miljoen duwbanden worden gemaakt. De ontwikkeling van de CVT zelf vindt tegenwoordig voor een deel ook buiten VDT en Bosch plaats. Een variant is de CVT met een ketting in plaats van een duwband. Die wordt al enkele jaren door Audi en sinds kort ook door Subaru toegepast. Van Doorne’s Transmissie is al enkele jaren eigendom van Bosch, en gaat nu verder als Bosch Transmissies Technology.

Tags: Achtergrond, cvt, techniek, van doorne's transmissies, variomatic