Klassieker: Fiat Panda (1980-2003)

Youngtimer: Fiat Panda (1980-2003)

Geplaatst op 09 Feb 2010 door Niels van der Weiden in Klassiekers, Youngtimers

De auto als gereedschap: de Fiat Panda als spirituele opvolger van de Renault 4 en Citroën Dyane.

Ontwerper Giorgetto Giugiaro kan er kort over zijn: hij ontwierp de Fiat Panda als een koelkast, als een huishoudelijk apparaat. De geschiedenis van de Panda start in 1976, als Fiat zijn basale eisen vastlegt zodat de diverse ontwerpers hun voorstellen kunnen doen. Fiat heeft op dat moment een sterke troef in handen, namelijk de compacte 127 die samen met de Renault 5 en de Ford Fiesta een zegetocht door Europa maakt. Onder de 127 is het echter wat matig gesteld met Fiats aanbod. De kleine 126 is wat oneerbiedig gezegd een gemoderniseerde Fiat 500, met matige prestaties, een motor achterin en een wel heel minimaal ruimteaanbod.

Fiat geeft de ontwerpers een beknopt pakket eisen om mee te werken. De plaats van de pedalen en de zitrijen ligt vast, evenals de afstand tussen de wielen. Het geheel mag ook niet meer kosten om te produceren dan de 126, en dat is misschien nog wel de grootste uitdaging. Daar komt Giugiaro’s koelkast-idee om de hoek. Alles staat in dienst van de basale eisen en de kosten, ofwel industrieel design op zijn best. De voorruit is geheel vlak (een gebogen ruit is duur), de plaatwerkdelen zijn oersimpel te produceren en de lasnaden tussen de zijpanelen en het dak zijn simpelweg bedekt met een lange plastic strip. Zoiets is nu heel normaal. Het interieur was al net zo basaal, met stoelen die op dezelfde manier waren geconstrueerd als in Citroëns 2CV en Dyane: kort gezegd een stuk stof over een buizenframe. Die lichte constructie was ook nog eens ruimtebesparend. Bovendien kon de achterbank tegen de voorstoelen worden geklapt, zodat een enorme hoeveelheid laadruimte ontstond. Ook het dashboard werd zo simpel opgezet.

In technisch opzicht mocht de Panda ook niet te duur worden, dus gaf Fiat tijdens het ontwerpproces een nieuwe voorwaarde op: de motoren. Fiat selecteerde er twee: de luchtgekoelde tweecilinder van de 126 (die weer afstamde van de Fiat 500) en de watergekoelde 0,9-liter viercilinder uit de 127 en daarvoor nog de 850. Het uiterlijke verschil tussen de twee is te zien aan de asymmetrische grille, met de koelsleuven aan de linkerkant voor de tweecilinder en de sleuven rechts voor de vierpitter. De achteras was een simpele buis op bladveren. In 1980 beleeft de Panda zijn publiekspremière. Nederland krijgt alleen de sterkste Panda, de 45. Om toch een basisversie te kunnen aanbieden aan landen die de Panda 30 met tweecilinder niet lusten, komt er een Panda 34 met iets zwakkere viercilinder. De toch al spartaanse Panda is in 34-trim nog een stukje kaler, want de achterruitverwarming en de hoofdsteunen op de voorstoelen zijn wegbezuinigd. Een slimme zet is het onderhoudsinterval van 20.000 km; nu niet bijzonder meer, maar toen toch al gauw het dubbele aantal kilometers van wat gebruikelijk was. In Nederland slaat de Panda overigens niet direct aan, mede doordat Fiat de particuliere importeur in die tijd aan de kant schuift voor een eigen vertegenwoordiging. Daarna gaat echter de reclame los, met als hoogtepunt de beroemde televisiespot.

Met het verstrijken van de jaren past Fiat de Panda voortdurend aan, en komen er nieuwe varianten bij. Een van de eerste is de Panda 4×4, een in Oostenrijk ontwikkelde en gebouwde klimgeit met een doodeenvoudige vierwielaandrijving. Fiat geeft de Panda een vijfversnellingsbak, gloednieuwe motoren (de geheel machinaal in elkaar gezette ‘FIRE’-machientjes), een comfortabelere achterwielophanging en een elektronische traploze automaat van Van Doorne’s Transmissie. De Fiat Panda Elettra is, zoals zijn naam al aangeeft, geheel elektrisch aangedreven; de accu’s zijn zo groot dat er geen plaats meer is voor een achterbank. Seat, ooit een Spaanse dependance van Fiat maar nu zelfstandig, bouwt de lokaal geproduceerde ‘Seat Panda’ door als Marbella.

Ondanks de komst van nieuwe compacte auto’s uit Japan en de introductie van Fiats eigen Cinquecento, bleef de Panda nog tot 2003 te koop als ultragoedkoop en eenvoudig vervoermiddel. Lange tijd is de Panda de goedkoopste auto op de Nederlandse markt. De laatste basis-Panda’s gaan hier te lande in 2003 voor net iets meer dan 6.000 euro de showroom uit. Vooral de Panda’s van na pakweg 1990 duiken nog regelmatig op Marktplaats op, maar de oermodellen zijn vrijwel verdwenen, aangezien de roestprotectie in de beginjaren nogal te wensen overliet. Nederlandse Pandarijders (zowel van het oude als het nieuwe model) hebben zich verzameld bij de Fiat Panda Club, die dit jaar zijn tienjarig bestaan viert.