Achtergrond: Smart
Posted on 28. Jul, 2010 by Niels van der Weiden in Achtergrond
De Smart is altijd meer dan alleen een auto geweest: het was een compleet mobiliteitsconcept.
We kennen hem sinds eind 1997 als de Smart City Coupé, tegenwoordig de Smart Fortwo, maar de wens van Mercedes-Benz om een extreem kleine stadsauto van 2,5 meter lengte te ontwikkelen, steekt al in de jaren zeventig de kop op. De eerste schetsen stammen zelfs uit 1972. Mercedes zet Johann Tomforde op het project ‘future traffic systems’, wat al aangeeft dat er meer op het spel stond dan alleen een auto: er lag een heel mobiliteitsconcept aan ten grondslag. Er is echter dan al duidelijk dat het realiseren van een auto van tweeënhalve meter niet mogelijk is binnen de grenzen van wat veilig is. De technieken om zo’n karretje enigszins botsresistent te maken, bestaan dan nog niet. Tomforde en zijn team ontwikkelen het concept uit tot wat later de Mercedes A-Klasse zou worden. In 1993, als de directie die ontwikkeling te zien krijgt, valt het besluit om het idee van de ultracompacte stadsauto, met die 2,5 meter lengte, opnieuw in gang te zetten.
De Eco Speedster, een van de concepts uit 1993 die tot de Smart zou leiden
Ondertussen loopt Nicholas Hayek, de onlangs overleden uitvinder van de Swatch-horloges, met eenzelfde idee voor een stadsauto rond. In 1989 kondigt hij aan een auto onder de merknaam Swatch te willen bouwen. Swatch en Mercedes richten samen Micro Compact Car (kortweg MCC) op, met een hoofdkantoor in Zwitserland en een fabriek in Hambach in de Franse Lotharingen. Hayek had echter geshopt bij meerdere merken om zijn auto onder te brengen: bij Volkswagen bijvoorbeeld, dat in 1991 concrete plannen maakte maar in 1993 de stekker uit de samenwerking trok. Het uiteindelijke ontwerp van de kleine auto wordt gebaseerd op de Eco Sprinter-studie van Mercedes’ designstudio in Californië. Hayek wil graag de merknaam Swatch verbinden aan de auto, en als compromis wordt gekozen voor het akroniem Smart, Swatch Mercedes Art.
De oer-Smart, inclusief cabrioversie
De Smart debuteert in het najaar van 1997 in Frankfurt, en is op wel meer fronten revolutionair dan alleen die extreem korte lengte. Voor de veiligheid is een behoorlijke kooiconstructie uitgedacht, die integraal onderdeel uitmaakt van het ontwerp: de kooi is zwart of zilver, de rest van de koets is van plastic en is er in allerlei felle signaalkleuren. Wie zijn kleur zat is, kan de panelen zelfs laten uitwisselen bij de dealer. De Smart is echter niet te koop bij Mercedes, maar in eigen panden (de ‘Smart-torens’) op selecte locaties in grote steden. Het kleine driecilindermotortje zit bovenop de achteras, en de transmissie is gerobotiseerd zodat je niet hoeft te koppelen. Aanvankelijk moet de verkoop in maart starten, maar op het laatste moment krijgt de Smart nog een onderstelupgrade om een ‘elanddebacle’ als bij de Mercedes A-Klasse in de kiem te smoren.
De Tridion-veiligheidskooi is zwart of zilver; voor de plastic panelen heb je alle vrijheid
Het kleine autootje maakt een veelbelovende start en is vooral populair – zoals verwacht – in de grote Europese steden. Rome en Parijs worden echte Smart-steden. De lengte van 2,5 meter maakt de Smart ook nog eens geschikt om hem dwars in een regulier langsparkeervak te steken, waardoor er drie Smarts in zo’n vak passen: iets waar de autoriteiten in diverse gemeenten in de jaren erna een stokje voor steken. Aangewakkerd door het succes investeert Mercedes (Swatch en Hayek zijn inmiddels uitgestapt) in nieuwe varianten, zoals een cabriolet, de sportieve Roadster en de vierpersoons Smart Forfour, een afgeleide van de Mitsubishi Colt die in het Limburgse Born bij NedCar geproduceerd wordt. Brabus wordt aangetrokken om enkele sportieve Smarts te maken. En er zit nog meer in het vat, zoals een Formore, een compacte SUV.
Uitbreidingen op het thema, zoals deze Roadster, slaan niet genoeg aan
Concernmoeder Daimler raakt echter het geduld met Smart kwijt als de gedroomde productieaantallen uitblijven, en de verliezen oplopen: volgens het Duitse Handelsblatt verloor Daimler tussen 2003 en 2006 maar liefst 3,9 miljard euro aan Smart. Het kleine merkje wordt daarom geliquideerd en gereorganiseerd: Smart komt nu geheel onder Mercedes-Benz te vallen, en verliest al zijn modellen, met uitzondering van de Fortwo. Die wordt in 2007 helemaal vernieuwd, met iets meer lengte en een dikkere driecilinder (van ex-partner Mitsubishi).
De tweede generatie Smart, hier als elektrische variant
Inmiddels is Smart in wat rustiger vaarwater terechtgekomen, met een gezonder financieel vooruitzicht. Mercedes verkoopt de Smart nu binnen zijn eigen organisatie – en dat betekent een groter dealernetwerk – en er is een samenwerking tussen Daimler en Renault voor de ontwikkeling van een opvolger. Die komt in 2013 en is technisch identiek aan de dan eveneens nieuwe Renault Twingo. Smart komt dan bovendien weer met een vierpersoonsauto, al zal er altijd een tweepersoons Smart blijven.
De Smart in zijn jongste vorm, vanaf dit najaar te koop
Maar zover is het nog niet: voorlopig moet Smart nog even met de huidige Fortwo voort. Daarom is het model voor dit najaar opgeknapt, met wat kleine uiterlijke wijzigingen en extra functionaliteit. Net als Mini ziet ook Smart de iPhone-bezitters als doelgroep, dus kun je je Apple-telefoon met een speciale aansluitkit aan je Smart koppelen. Morgen rijden we met de jongste editie van de tweezitter in de omgeving van Essen.
Lees ook:
- Alle details over de vernieuwde Smart Fortwo
- De Smart Fortwo diesel stoot maar 86 g/km CO2 uit
- Een elektrische Smart is in de maak; we reden er al mee
Laat uw reactie achter